به نام حق

من عیسی هستم،عیسی یزدانی،فرزند علی آقا کاظم

زادگاهم،عشقم،وطنم روستای ترکان است.میخواهم شناسنامه ای از از روستای ترکان را پیش روی شما بگذارم.روستایی که همچون نگینی هم اکنون در میان سه استان یزد،کرمان و فارس می درخشد روستایی که همچون پلی واقع شده مابین این سه استان.در سالهای قبل از ۱۳۵۰ تحت حوضه استحاضی استان فارس بود،در اوایل انقلاب به استان کرمان تحویل داده شد و اندکی پس از انقلاب اسلامی بعلت وجود باغات و اراضی حاصل خیز کشاورزی به تقاضای استاندار وقت یزد به حوضه استحاضی استان یزد تحویل داده شد،که هم اکنون نیز جزء استان یزد میباشد.

موقعیت جغرافیایی این روستا:

اگر از شهرستان یزد بطرف مهریز و از آنجا کرانه هستی زای کویر مروست را در نوردیم به روستای زیبایی میرسیم که حدود ۲۰۰ کیلومتر با یزد فاصله دارد.این روستا که در میان کویری حد فاصل استان یزد و کرمان جای گرفته همچون پلی ما بین سه استان یزد،کرمان و فارس واقع شده.

روستای ترکان روستاییست از سرزمینی داغ که غبار فراموشی و هرم آفتاب بر چهره اش نشسته است، از سرزمینی سخن میگوییم که درختان سر به فلک کشیده اش چون چنار در قهوه خانه جلال و شکوهی می بخشد،این مرز و بوم را... هر چند که در انتظار قطره آبی چشمان خود را به آسمان تنگ نظر و خسیس میدوزد تا باز با شهدش،یاران را قوتی باشد و قوّتی بخشد.

از گندمزارها که زندگی ساز است،از فراز و نشیب هایش،خوشی ها و ناخوشی هایش.

از آفتاب داغ و مملوی خوش آوازش،از برج بلند قامتش که روزی عظیم و پر غرور سر به آسمان می سایید... برجی محکم و مستحکم که روزی محفل سرداران و دلیر مردان بزرگی چون:ملا علی،کربلایی عباس،حاج محمد علی،کربلایی رمضان و راد مردانی بود که از جان و مال و ناموس مردم روستا دفاع میکردند.

روستای ترکان به موازات کویر یزد کرمان واقع شده و درست در انتهای رودخانه هایی واقع گردیده که از رشته کوههای بوانات استان فارس سر چشمه گرفته و به طرف دریاچه نمک سرازیر میشوند.

این روستا از لحاظ قدمت به صدر اسلام میرسد که تاریخ دقیقی از چگونگی اولین ساکنان آن وجود ندارد،همچنین این روستا نیز چون دیگر مناطق کشور از حمله نا جوان مردانه مغول در امان نماند و حمله این افراد  باعث شد که اسکلت اصلی روستا دست خوش تغییر گردد.به طوریکه گفته شده طول روستا از ابتدای بخش مروست تا انتهای شهرستان خاتم ادامه داشته به طوریکه منطقه هرات و مروست از یک شهر بزرگ به نام " مرجان" که نام قدیم همین روستای ترکان وهرابرجان است، تشکیل میشده و به مرور زمان به علت وجود سیلابهای بزرگ، این شهر به صورت روستاهای پراکنده ای پدیدار گشته است. بطوریکه:

روستای ترکان هرابرجان نیز هم اکنون به دو روستای مجزا بنام ترکان و هرابرجان  شکل گرفته و زمانی در حدود سالهای ۱۳۵۰ نام این دو روستا جابجا گردیده. یعنی هرابرجان نام روستای ترکان بود و نام هرابرجان کنونی ده ترکان و هرابرجان نام داشت،که بوسیله یک تابلو که از ترکان به هرابرجان برده شد نام روستا تغییر کرد و این شد که نام ترکان را به این روستا اختصاص داده و ده ترکان که قدری کوچکتراز روستای ترکان بود به هرابرجان معروف گردید،

 به طور کلی چه قدیم و چه اکنون مرکزیت این دو روستا  در ترکان کنونی بوده و هم اکنون از لحاظ پیشزفتهای فیزیکی و کمی و کیفی روستای ترکان به مرکز این دهستان تبدیل گردیده اما متاسفانه وزارت کشور نام هرابرجان را ثبت نموده و این تغییر نام باعث بروز مشکلات و اختلافاتی برای اهالی هر دو روستا گردیده است.

بطور مثال سابقه مراکز آموزشی روستای ترکان به زمان تاسیس دارالفنون امیرکبیر میرسد که همزمان با تاسیس این دارالفنون مدرسه ای در روستای ترکان ایجاد گردید که هم اکنون به عنوان منزل مسکونی مرحوم قباد عمرانی مورد استفاده قرار میگیرد. همچنین تمامی دانش آموزان از منطقه هرات و مروست سابق و شهرستان خاتم و بخش مروست کنونی جهت تحصیل به این مدرسه می آمدند،و تنها مدرسه ی این منطقه بزرگ همین مدرسه و دبستان بود (که به دبستان زهره معروف بود ) به هر حال همین مدارس بودند که از این روستا تعداد بسیار زیادی از جوانان به پست های مهم دولتی و خصوصی رسیدند که هر کدام از آنها مایه افتخار این روستا هستند.از جمله" سعدالله عمرانی" که تقریبااز مسن ترین این افتخارات است و هم اکنون بعد از گذشت حدود ۶۰ سال مجدداً به روستا باز گشته و در جهت آبادانی این روستا اقداماتی انجام داده که در همین جا لازم میدانم از وی تشکر و قدر دانی نمایم.

در این روستا لهجه به خصوصی وجود دارد که ریشه اصلی آن از زبان اصیل فارسی میباشد،بطوریکه ادای کلمات به صورت فارسی بوده اما در روستاهای اطراف چنین لحجه شیرینی وجود ندارد و فارسی ترین زبان و لهجه این منطقه مربوط به روستای ترکان است...

خوشبختانه بعد از انقلاب اقدامات عمرانی و رفاهی زیادی در این روستا صورت گرفته که بعنوان مثال میتوان از ساختمانهای دولتی جدیدی چون:مرکز بهداشت که در حال درمانگاه شدن میباشد،دبیرستانهای شبانه روزی،ساختمان بسیج،کتابخانه ،بانکهای کشاورزی و صادرات،کارخانجات وغیره را نام برد...

وجود ساختمان مخابرات و ایجاد خط تلفن ثابت و همراه تاثیر شگرفی در این روستا داشته بطوریکه هم اکنون مهم ترین وسیله ارتباطی کشاورزان تلفن همراه میباشد... وجود چاههای کشاورزی که هم اکنون علاوه برکاشت محصولات قدیمی و سنتی به کاشت پسته نیز تغییر نموده  باعث ایجاد اشتغال و درآمدی جهت کشاورزان گردیده ، اما متاسفانه بعلت ایجاد چاههای عمیق کشاورزی و غیراصولی که در این دهه گذشته صورت گرفته باعث کاهش بیش از حد آب قناتها گردیده بطوریکه کشاورزان با مشکلات کمبود آب روبه رو هستند.

وجود جاده بین شهری سیرجان-اصفهان به موقعیت سوق الجیشی روستا کمک شایانی نموده بطوریکه از این طریق نیز منبع درآمدی برای تعدادی فراهم آمده است.

  بهرحال امیدوارم که جوانان موفق روستا مجدداً به روستا بازگشته و در جهت آبادانی این روستا کوشش نمایند تا انشاا... در آینده روستای ترکان در میان استان حرفی برای گفتن داشته باشد...

                                                                                                                       عیسی یزدانی تابستان ۱۳۸۷ شیراز

ادامه دارد...